Woonde je altijd zonder energielabel omdat je huis een rijksmonument is? Dat is voorbij. Sinds 29 mei 2026 geldt de labelplicht ook voor monumenten, en het label zelf ziet er bovendien compleet anders uit dan voorheen. Voor de meeste huizenbezitters is dit geen reden tot paniek, maar als je toch van plan was om binnenkort te verkopen, te verhuren of flink te verbouwen, is het goed om te weten wat er precies verandert.
Dit is er veranderd aan het label zelf
Vanaf 29 mei 2026 kreeg het energielabel een nieuw ontwerp. Op het vernieuwde label staat een QR-code die rechtstreeks naar Verbeterjehuis.nl verwijst, de website waar je ziet welke maatregelen jouw woning energiezuiniger maken. Heb je al een geldig label? Dan hoef je niets te doen. Bestaande labels blijven gewoon van kracht tot hun vervaldatum, meestal tien jaar na afgifte, meldt de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) op haar website.
Nieuw is ook het A0-label. Volledig emissievrije nieuwbouwwoningen krijgen voortaan deze aanduiding, een stap boven het bestaande A-label. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties meldt dat deze categorie duidelijk moet maken dat een woning niet alleen energiezuinig is, maar ook geen CO2-uitstoot meer veroorzaakt. Koop je een nieuwbouwwoning, dan zie je dus voor het eerst onderscheid tussen een energiezuinig huis en een huis dat werkelijk klimaatneutraal is gebouwd en wordt bewoond.
De QR-code op het nieuwe label is meer dan een leuk extraatje. In plaats van een los papiertje dat na de verkoop in een la verdwijnt, leidt hij je direct naar Verbeterjehuis.nl, waar je per woningtype ziet welke verbeteringen het meeste effect hebben. Daarmee wordt het label minder een administratieve verplichting en meer een startpunt voor je volgende verbouwing.
Monumenten vielen altijd buiten de wet, tot nu
De belangrijkste verandering zit in de doelgroep. Monumenten waren tot voor kort uitgezonderd van de labelplicht. Die uitzondering is sinds 29 mei 2026 verdwenen: wie een monument verkoopt of verhuurt, moet er nu ook een energielabel bij aanleveren, aldus het ministerie.
Belangrijk is wel dat monumenten vrijgesteld blijven van de energie-eisen zelf. Een kantoorpand moet voor gebruik bijvoorbeeld minimaal energielabel C hebben, maar een monumentaal kantoor hoeft daaraan niet te voldoen. Het label wordt dus verplicht, de verbeterplicht die erbij hoort niet.
Waarom de regels nu veranderen
De aanleiding is een Europese richtlijn: de herziene gebouwenrichtlijn EPBD IV verplicht lidstaten om de energielabelplicht uit te breiden naar meer categorieën gebouwen, monumenten inbegrepen. Nederland voert die uitbreiding sinds eind mei 2026 door. Zonder deze aanpassing kon een pand eeuwenlang doorverkocht of verhuurd worden zonder enig inzicht in het energiegebruik, ook als het achter de gevel inmiddels volledig gerenoveerd was.
Ook bij een grote renovatie moet je een label aanvragen
Ga je flink verbouwen, dan krijg je met dezelfde regels te maken. Verandert door de werkzaamheden minstens een kwart van het woningvolume, dan ben je verplicht een nieuw energielabel aan te vragen, los van de vraag of je daarna verkoopt of verhuurt. Datzelfde geldt wanneer je een huurcontract verlengt of vernieuwt: ook dan moet er een geldig label liggen, zo staat op de website van RVO.
Dat maakt een grote verbouwing een logisch moment om meteen te kijken welke maatregelen het meeste opleveren. Isoleer je het dak of de vloer, dan verbeter je vaak in één klap een hele labelklasse. Zoek je daarvoor financiering, dan is de ISDE-subsidie voor isolatie en ventilatie het eerste om te checken.
Praktisch gezien is het slim om de energieadviseur pas te laten komen nadat de grootste ingrepen klaar zijn, niet ervoor. Een label dat je aanvraagt vóór de isolatie of de nieuwe installatie klaar is, geeft een vertekend beeld en kan je dwingen om achteraf alsnog een herkeuring te regelen. Plan de meting dus bewust aan het einde van het verbouwtraject, als laatste stap voordat de woning weer in gebruik wordt genomen.
Dit betekent het voor je bestaande label
Voor de meeste huiseigenaren verandert er voorlopig weinig. Heb je een label dat nog binnen de geldigheidstermijn van tien jaar valt, dan blijft dat gewoon staan, ook als het oude ontwerp heeft. Pas zodra je verkoopt, verhuurt, een huurcontract vernieuwt of groot verbouwt, krijg je met het nieuwe label en de uitgebreide regels te maken.
Wil je je woning hoe dan ook energiezuiniger maken, dan loont het om verwarming en isolatie in één keer aan te pakken. Lees ook ons artikel over effectief verwarmen en ventileren voor de combinatie die het meeste oplevert, en ons artikel over ramen isoleren als je kozijnen nog aan vervanging toe zijn.
Dit is het beste moment om je volgende verbouwing te plannen
Sta je toch al op het punt om te verkopen, te verhuren of flink te verbouwen, dan is dit het moment om de labelplicht niet als bijzaak te behandelen. Schakel de energieadviseur pas in als de klus echt afgerond is, dat scheelt je een tweede bezoek en een herkeuring achteraf. En woon je in een monument, dan weet je nu dat de vrijstelling die je misschien gewend was, inmiddels verdwenen is.
Meer lezen over de officiële regels? Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland zetten de details op hun eigen websites uiteen.